Wkładka Hormonalna

Co to jest wkładka hormonalna?

Jest to hormonalny system antykoncepcyjny w postaci wkładki wewnątrzmacicznej, dzięki któremu przez okres kilku lat (do 5) kobieta jest zabezpieczona przed zajściem w ciążę (index Perla <0,2>). System w kształcie litery T, o wysokości ok. 3 cm umieszczany jest przez lekarza ginekologa w jamie macicy. Ze zbiorniczka, umieszczonego na pionowym ramieniu litery T, uwalniane są systematycznie niewielkie ilości hormonu gestagennego.

Skuteczność

Wewnątrzmaciczna wkładka hormonalna jest najskuteczniejszą dostępną w Polsce metodą odwracalnej antykoncepcji. Cechuje się wysokim wskaźnikiem skuteczności – wskaźnik Pearla wynosi 0,2, a więc 0,2 kobiet na 100 (albo 2 na 1000) zachodzi w ciążę w ciągu roku. Dla porównania wskaźnik Pearla innych metod, zakładając ich perfekcyjne stosowanie) to odpowiednio: prezerwatywa – 3-7, kalendarzyk małżeński – 15-35, dwuskładnikowe tabletki antykoncepcyjne – 0,2-0,5, współżycie bez zabezpieczenia – 80-90. Trzeba pamiętać, że rzeczywista skuteczność tych metod jest niższa ze względu na popełnianie błędów w dawkowaniu. W przypadku systemu hormonalnego rzeczywista skuteczność jest zbliżona do teoretycznej – ze względu na brak możliwości błędu w dawkowaniu.

Mechanizm działania wkładki hormonalnej

Efekt antykoncepcyjny systemów hormonalnych jest w głównej mierze wynikiem miejscowego działania hormonu w macicy. Powoduje on zagęszczenie śluzu szyjkowego, hamuje ruchliwość i funkcje plemników w obrębie macicy i jajowodów, hamuje wzrost błony śluzowej macicy (endometrium). Tylko u niektórych kobiet dochodzi do zahamowania owulacji.

System hormonalny zapobiega połączeniu się plemnika z komórką jajową, czyli w wyniku jego działania nie dochodzi do zapłodnienia. Nie potwierdzono wczesnoporonnego efektu działania systemu.

Dzięki aplikacji systemu bezpośrednio w macicy działanie antykoncepcyjne hormonu jest miejscowe. Działanie ogólnoustrojowe jest minimalne ze względu na niską dawkę i niewielkie wchłanianie hormonu do krążenia. Tak więc system nie obciąża nadmiernie całego organizmu. Prawidłowo umiejscowiony system jest niewyczuwalny zarówno przez kobietę jak i partnera.

System jest odwracalną metodą antykoncepcji, jego stosowanie nie wpływa na płodność w przyszłości. Po usunięciu hormonalnej wkładki antykoncepcyjnej można od razu zajść w ciążę.

Działanie terapeutyczne

Poza działaniem antykoncepcyjnym hormonalna wkładka wewnątrzmaciczna powoduje znaczące zmniejszenie ilości traconej krwi miesiączkowej. W leczeniu nadmiernych krwawień miesiączkowych niewiadomego pochodzenia efekt widoczny jest po 3 miesiącach. U niektórych kobiet możliwe jest nawet zatrzymanie miesiączki.

Dla kogo jest przeznaczona wkładka hormonalna

Wkładka hormonalna jest przeznaczona dla kobiet poszukujących skutecznej, długoterminowej, ale odwracalnej antykoncepcji. Większość kobiet może stosować tę metodę. Nie ma wyraźnych ograniczeń wiekowych, choć nie jest to metoda „pierwszego wyboru” dla kobiet, które dotychczas nie rodziły. Karmienie piersią, palenie papierosów, nadwaga - nie wykluczają stosowania hormonalnych systemów wewnątrzmacicznych. Wybór hormonalnej antykoncepcji należy zawsze skonsultować z lekarzem-ginekologiem.

Przeciwwskazania

Przeciwwskazaniami do stosowania hormonalnego systemu wewnątrzmacicznego są min.:

  • ciąża
  • stany zapalne i infekcje narządów miednicy i narządu rodnego
  • choroby płciowe
  • zniekształcenia i wady anatomiczne narządu rodnego
  • stany sprzyjające infekcji
  • nadwrażliwość na levonorgestrel
  • rak szyjki lub trzonu macicy
  • dysplazja nabłonka szyjki macicy
  • nowotwór i ostra choroba wątroby
  • nowotwory zależne od progestagenów
  • niezdiagnozowane krwawienia z dróg rodnych

Powinny one być sprawdzone przez lekarza w przypadku każdej pacjentki indywidualnie.

Zakładanie i usuwanie wkładki

Podczas zakładania wewnątrzmacicznego systemu hormonalnego pacjentki zazwyczaj nie odczuwają bólu. Możliwe jest jednak wystąpienie niewielkiej bolesności, krwawienia a nawet omdlenia. Lekarz może zalecić leki przeciwbólowe lub znieczulenie dostosowane indywidualnie do potrzeb pacjentki.

Przed założeniem wkładki wewnątrzmacicznej przeprowadza się dokładny wywiad z pacjentką oraz wykonuje badanie ginekologiczne (również badanie piersi), łącznie z pobraniem materiału do badania cytologicznego i czystości pochwy, a także USG dopochwowe narządu rodnego. Jeżeli w trakcie badania pojawią się nowe aspekty lekarz zleca dodatkowe badania np. hormonalne, etc.

Możliwe powikłania

Oczywiście tak jak w przypadku innych leków, w czasie używania wkładki hormonalnej mogą pojawić się działania niepożądane. Jeżeli wystąpią, to najczęściej w pierwszych miesiącach po założeniu i przemijają z upływem czasu. Bardzo częstymi, dotyczącymi ponad 10% kobiet stosujących są – nieprawidłowe krwawienia z pochwy (plamienia, skąpe krwawienia, brak krwawienia) oraz łagodne torbiele jajników. Częstymi objawami, dotyczącymi od 1 do 10% kobiet stosujących są – bóle głowy, pleców, podbrzusza, miednicy, piersi, bolesne miesiączkowanie, nastroje depresyjne, nerwowość, zmniejszenie libido, nudności, trądzik, upławy, zapalenie sromu i pochwy, wzrost masy ciała, wypadnięcie systemu. Niezbyt częstymi objawami, dotyczącymi od 0,1 do 1% kobiet stosujących są – pogorszenie nastroju, migrena, wzdęcia, łysienie, hirsutyzm, świąd, wyprysk, zapalenie miednicy mniejszej, śluzówki macicy, szyjki macicy, obrzęk. Rzadkimi objawami, dotyczącymi od 0,01 do 0,1% kobiet stosujących są – wysypka, pokrzywka, perforacja macicy. Należy pamiętać, że nieprawidłowe krwawienia mogą być również wynikiem stanów patologicznych (polipy, rak endometrium) a nie tylko działaniem niepożądanym systemu.

W czasie stosowania systemu hormonalnego należy brać pod uwagę specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności w tym dotyczące możliwości wystąpienia żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej. Należy usunąć system w przypadku stwierdzenia ciąży, nawracających infekcji macicy lub miednicy mniejszej. Należy rozważyć usunięcie systemu lub konsultację z lekarzem specjalistą w przypadku wystąpienia migreny (szczególnie z tak zwaną aurą), wyjątkowo silnego bólu głowy, żółtaczki, znacznego wzrostu ciśnienia krwi, udaru lub zawału. Należy zachować szczególną ostrożność u kobiet z wadami serca, cukrzycą, czynnikami ryzyka zakrzepicy czy raka piersi. Należy pamiętać o możliwości samoistnego wydalenia systemu, perforacji ściany macicy, wystąpienia ciąży pozamacicznej.

Stosowanie systemu hormonalnego musi odbywać się pod regularną kontrolą lekarza ginekologa. Wizyty kontrolne powinny odbywać się raz w roku, chyba że lekarz zadecyduje o zwiększeniu ich częstości.

Dla mamy karmiącej

Progestagenna antykoncepcja hormonalna jest metodą ”drugiego wyboru” dla kobiet karmiących. System hormonalny mogą stosować kobiety karmiące, po upływie 6-12 tygodni od porodu. Nie stwierdzono wpływu antykoncepcji progestagennej na ilość lub jakość pokarm matki.

do góry